fa نقش پلیس فتا و کارشناسان رسمی در اعتبار ادله الکترونیکی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:11pt"><span style="background:#f2f2f2"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Mitra">گسترش فناوری‌های اطلاعاتی و وابستگی روزافزون نظام عدالت کیفری به داده‌ها و شواهد دیجیتال، ادله الکترونیکی را به یکی از مهم‌ترین ابزارهای اثبات در دادرسی کیفری تبدیل کرده است. با این‌حال، ماهیت ناملموس، تغییرپذیر و آسیب‌پذیر این ادله، خطر تحریف، حذف، دست‌کاری یا گسست در زنجیره حفاظت را افزایش داده و ضرورت بهره‌گیری از سازوکارهای تخصصی برای تضمین اصالت، تمامیت و قابلیت استناد آن‌ها را آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش پلیس فتا و کارشناسان رسمی دادگستری در اعتباربخشی به ادله الکترونیکی و شناسایی چـالش‌های حقوقی و فنی حاکم بر فـرایند کشف، جمع‌آوری، ثبت، مستندسازی، نگهداری و ارزیابی این ادله انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه‌ای، قوانین موضوعه، اسناد حقوقی و پژوهش‌های علمی مرتبط است و داده‌ها با رویکردی تلفیقی در حوزه حقوق و فناوری تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد پلیس فتا در مرحله کشف جرم، شناسایی منابع داده، توقیف و استخراج اطلاعات و حفظ زنجیره نگهداری، نقشی بنیادی دارد؛ در مقابل، کارشناسان رسمی دادگستری از طریق ارزیابی فنی، تشخیص اصالت و تمامیت داده‌ها، تحلیل فراداده‌ها و بررسی احتمال دست‌کاری، نقش تکمیلی و تخصصی ایفا می‌کنند. با وجود این، فقدان استانداردهای ملی یکپارچه، ناهماهنگی نهادی، کمبود نیروی متخصص، ضعف آموزش‌های حرفه‌ای و ناآشنایی برخی مقامات قضایی با اقتضائات ادله دیجیتال، کارآمدی این فرایند را محدود می‌سازد. نتیجه آن‌که ارتقاء اعتبار ادله الکترونیکی مستلزم تدوین پروتکل‌های ملی، تقویت همکاری ساختاریافته میان پلیس فتا و کارشناسان رسمی، توسعه آموزش‌های تخصصی، ارتقاء سواد فناورانه قضات و ایجاد نظام نظارت کیفی مستمر است</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Mitra">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The expansion of information technologies and the growing reliance of criminal justice systems on digital data have made electronic evidence a central means of proof in criminal proceedings. Yet its intangible, mutable, and vulnerable nature exposes it to alteration, deletion, manipulation, and disruption of the chain of custody, thereby requiring specialized mechanisms to ensure authenticity, integrity, and admissibility. This study examines the role of the Iranian Cyber Police (FATA) and official court-appointed experts in validating electronic evidence and identifies the principal legal and technical challenges affecting its detection, collection, documentation, preservation, and evaluation. Using a descriptive-analytical method, the research draws on library sources, statutory provisions, legal instruments, and relevant scholarly literature, analyzed through an interdisciplinary legal and technological approach. The findings show that FATA plays a fundamental role in crime detection, identification of digital sources, seizure and extraction of data, and preservation of the chain of custody. Official experts perform a complementary and specialized function by conducting technical examinations, verifying data authenticity and integrity, analyzing metadata, and detecting manipulation. However, the lack of unified national standards, institutional fragmentation, shortages of qualified personnel, insufficient professional training, and limited technological literacy among some judicial authorities reduce the effectiveness of this process. The study concludes that strengthening the evidentiary reliability of electronic evidence requires national protocols, structured cooperation between FATA and official experts, advanced training, improved judicial technological literacy, and continuous quality-control mechanisms.</span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><i></i></span></span></span><br> &nbsp; ادله الکترونیکی؛ پلیس فتا؛ کارشناسان رسمی دادگستری؛ زنجیره حفاظت؛ دادرسی کیفری. Electronic Evidence, Iranian Cyber Police, Official Court-Appointed Experts, Chain of Custody, Criminal Proceedings. 0 0 http://ilrjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1175-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh khani فاطمه خانی khani.f2328@gmail.com 10031947532846001446 10031947532846001446 Yes Master's Student in Private Law, Eshragh Higher Education Institute of Bojnurd, Bojnurd, Iran. (Corresponding Author) دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق خصوصی، مؤسسه آموزش عالی اشراق بجنورد، بجنورد، ایران. (نویسنده مسؤول) Mohamad Khany محمد خانی khany.z@gmail.com 10031947532846001447 10031947532846001447 No Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Neyshabur Branch, Islamic Azad University, Neyshabur, Iran. استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران. Seyed Hadi Sedaghat سیدهادی صداقت sedaghathadi42@gmail.com 10031947532846001448 10031947532846001448 No PhD in Criminal Law and Criminology, Bushehr Branch, Islamic Azad University, Bushehr, Iran. دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. Mohsen Naseri Pouryazdi محسن ناصری پوریزدی m_nasery@iran.ir 10031947532846001449 10031947532846001449 No M.A of Science in Criminal Law and Criminology, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran. کارشناس ارشد رشته حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهشد، ایران.